Vol. 1 No. 1 (2026): QDU “Milliy g’oya va huquq hamda Falsafa va dinshunoslik” kafedralari va EYIB hamkorligidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
Articles

SUV DIPLOMATIYASI MINTAQAVIY BARQARORLIK OMILI SIFATIDA

pdf
  • Xodjayev Olimxon Shavkatovich
Xodjayev Olimxon Shavkatovich
Qo‘qon davlat universiteti Falsafa va dinshunoslik kafedrasi katta o‘qituvchisi, falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD)

Published 2026-06-02

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Abstract

Ushbu maqolada suv diplomatiyasi Markaziy Osiyo mintaqaviy siyosatining strategik yo‘nalishi, transchegaraviy gidroresurslardan foydalanishda davlatlararo ishonchni mustahkamlovchi huquqiy-siyosiy mexanizm va ekologik xavfsizlikni ta’minlovchi muhim boshqaruv modeli sifatida tahlil qilinadi. Tadqiqotda suv diplomatiyasi oddiy muzokara jarayoni emas, balki xalqaro huquq, mintaqaviy manfaatlar muvozanati, ekologik mas’uliyat, iqtisodiy barqarorlik, energiya xavfsizligi va ma’naviy-axloqiy javobgarlikni birlashtiruvchi ko‘p qatlamli strategik hodisa sifatida talqin etiladi. Maqolada Amudaryo va Sirdaryo havzalari, Orolbo‘yi inqirozi, yuqori va quyi oqim davlatlari manfaatlari, suv-energetika almashinuvi, iqlim o‘zgarishi, Afg‘oniston omili hamda Qoshtepa kanali bilan bog‘liq yangi mintaqaviy vaziyat suv diplomatiyasi nuqtayi nazaridan o‘rganiladi. Xalqaro suv huquqining adolatli va oqilona foydalanish, sezilarli zarar yetkazmaslik, oldindan xabardor qilish, muntazam axborot almashish va hamkorlik tamoyillari suv diplomatiyasining konseptual asoslari sifatida ko‘rib chiqiladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Markaziy Osiyoda suv masalasining barqaror yechimi faqat resurslarni taqsimlash mexanizmlariga emas, balki havzaviy yondashuv, qo‘shma monitoring, ilmiy ekspertiza, xalqaro institutlar bilan hamkorlik va o‘zaro siyosiy ishonchga bog‘liq. Maqolada suv diplomatiyasining “manfaat — muloqot — ishonch — kelishuv — barqarorlik” modeli taklif etiladi.

pdf

References

  1. 1. Qo‘qon davlat universiteti. “Transchegaraviy gidroresurslardan barqaror foydalanishning siyosiy-huquqiy mexanizmlari va ularning falsafiy-ma’naviy asoslari” xalqaro ilmiy-amaliy anjumani axborot xati. Qo‘qon, 2026.
  2. 2. United Nations. Convention on the Law of the Non-Navigational Uses of International Watercourses. New York, 21 May 1997.
  3. 3. UNECE. Convention on the Protection and Use of Transboundary Watercourses and International Lakes. Helsinki, 1992.
  4. 4. UNECE. Guide to Implementing the Water Convention. Geneva: United Nations Economic Commission for Europe, 2013.
  5. 5. O‘zbekiston Respublikasining “Suv va suvdan foydalanish to‘g‘risida”gi Qonuni. 1993-yil 6-may, 837-XII-son.
  6. 6. O‘zbekiston Respublikasining Suv kodeksi. O‘RQ–1076-son, 2025-yil 30-iyul.
  7. 7. O‘zbekiston Respublikasining “Gidrotexnika inshootlarining xavfsizligi to‘g‘risida”gi Qonuni. 2023-yil 30-avgust, O‘RQ-865-son.
  8. 8. Mirziyoyev Sh.M. Xalqaro Orolni qutqarish jamg‘armasi ta’sischi davlatlari rahbarlari kengashi majlisidagi nutqi. Dushanbe, 2023-yil 15-sentabr.
  9. 9. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ilm-fanni 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni. 2020-yil 29-oktabr, PF-6097-son.
  10. 10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “O‘zbekiston — 2030 strategiyasi to‘g‘risida”gi Farmoni. 2023-yil 11-sentabr, PF-158-son.
  11. 11. McCaffrey S.C. The Law of International Watercourses. Oxford: Oxford University Press, 2019.