Vol. 1 No. 1 (2026): QDU “Milliy g’oya va huquq hamda Falsafa va dinshunoslik” kafedralari va EYIB hamkorligidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
Articles

KATTA FARG‘ONA KANALI QURILISHIDA QARDOSH XALQLAR HAMKORLIGI

pdf
  • Boytemirova Zarina Dadajonova; Hayrullayeva Venera Hibadullayevna
Boytemirova Zarina Dadajonova; Hayrullayeva Venera Hibadullayevna
Falsafa fanlari nomzodi dotsent; Abilayxon nomidagi Qozoq xalqaro munosabatlar va jahon tillari unversiteti dotsenti, falsafa fanlari nomzodi.

Published 2026-06-02

Creative Commons License

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.

Abstract

Markaziy Osiyo xalqlarining umumiy tarixi va iqtisodiy-madaniy hayotida oʻchmas iz qoldirgan eng yirik gidrotexnik inshootlardan biri — Katta Fargʻona kanali (KFK) qurilishida qardosh xalqlarning oʻzaro hamkorligi va birdamligi masalalari chuqur tahlil qilinadi. 1939-yilda xalq hashari yoʻli bilan rekord darajada qisqa muddatda (45 kunda) barpo etilgan ushbu ulkan loyihada nafaqat oʻzbek, balki tojik, qirgʻiz va mintaqadagi boshqa xalqlarning hamjihatlikdagi fidokorona mehnati arxiv hujjatlari, davriy matbuot materiallari va tarixiy manbalar asosida yoritilgan. Tadqiqotda kanal qurilishining ijtimoiy-iqtisodiy sabablari bilan bir qatorda, uning xalq diplomatiyasini shakllantirish hamda mintaqa xalqlari oʻrtasidagi koʻp asrlik doʻstlik aloqalarini yangi bosqichga olib chiqishdagi oʻrni ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Maqolada ommaviy safarbarlikning ijobiy va salbiy jihatlari, murakkab texnik sharoitlarda qardosh xalqlar muhandislari va oddiy mehnatkashlarining oʻzaro tajriba almashinuvi hamda ushbu tarixiy jarayonning bugungi kundagi transchegaraviy suv resurslaridan birgalikda foydalanish madaniyatiga taʼsiri ochib beriladi. Xulosa qismida Katta Fargʻona kanali qurilishi nafaqat irrigatsiya sohasi, balki Markaziy Osiyo xalqlarining murakkab vazifalarni hamjihatlikda hal etish borasidagi yirik tarixiy va maʼnaviy tajribasi ekanligi taʼkidlanadi.

pdf

References

  1. 1. Oʻzbekiston Milliy arxivi (OʻzMA) materiallari:
  2. 2. R-837-fond (Oʻzbekiston SSR Xalq Komissarlari Soveti), 32-roʻyxat, 115-ish (Katta Fargʻona kanali qurilishiga doir hisobotlar va stenoogrammalar).
  3. 3. R-1685-fond (Oʻzbekiston SSR Yer xoʻjaligi xalq komissarligi), 1-roʻyxat, 420-ish.
  4. 4. Tojikiston Milliy arxivi (TMA) materiallari:
  5. 5. R-2-fond (Tojikiston SSR Xalq Komissarlari Soveti), 4-roʻyxat, 89-ish (Kanalning Tojikiston SSR uchastkasidagi qurilish ishlariga doir hujjatlar).
  6. 6. Davriy matbuot manbalari (1939-yil, iyul-sentyabr):
  7. 7. “Qizil Oʻzbekiston” gazetasi, 1939-yil avgust sonlari.
  8. 8. “Tojikistoni Surx” gazetasi, 1939-yil avgust-sentyabr sonlari.
  9. 9. Askochenskiy A.N. Irrigatsiya i obvodnenie v SSSR. – Moskva: Kolos, 1967. – 232 s.
  10. 10. Inomov I. Fargʻona vodiysida gidrotexnik inshootlar tarixi (XX asr birinchi yarmi). – Toshkent: Fan, 2011. – 184 b.
  11. 11. Gafurov B.G. Tadjiki: Drevneyshaya, drevnyaya i srednevekovaya istoriya. – Dushanbe: Irfon, 1989. – 376 s.
  12. 12. Rajabov Q. Oʻzbekistonda sovet davlatining agrar siyosati va uning oqibatlari (1920-1940-yillar). – Toshkent: Universitet, 2019. – 210 b.
  13. 13. Tojiboev R.Y. Katta Fargʻona kanali – xalq jasorati koʻzgusi. // Oʻzbekiston tarixi jurnali. – Toshkent, 2015. – № 3. – B. 45–52.