OLIY TA’LIM TIZIMIDAGI AYOLLARDA SOXTAKORLIK SINDROMI, PERFEKTSIONIZM VA OʻZ-OʻZIGA SAMARADORLIKNING OʻZARO BOGʻLIQLIGI
Abstract
Maqolada oliy taʻlim muassasalarida tahsil olayotgan ayollarda soxtakorlik sindromi, perfektsionizm va oʻz-oʻziga samaradorlik oʻrtasidagi oʻzaro bogʻliqlik nazariy-tahliliy jihatdan oʻrganiladi. Soxtakorlik sindromi yuqori akademik yutuqlarga qaramay, shaxsning oʻz qobiliyatiga shubha bilan qarashi va “fosh boʻlib qolish” qoʻrquvi bilan tavsiflanadi. Tadqiqotning nazariy asosini P. Klans va S. Imes tomonidan ilgari surilgan soxtakorlik fenomeni konsepsiyasi, P. Yuitt va G. Flettning perfektsionizm haqidagi koʻp oʻlchovli modeli hamda A. Bandurening oʻz-oʻziga samaradorlik nazariyasi tashkil etadi. Zamonaviy empirik tadqiqotlar tahlili shuni koʻrsatadiki, maladaptiv perfektsionizm soxtakorlik tuygʻularini kuchaytiradi, yuqori oʻz-oʻziga samaradorlik esa himoya omili sifatida namoyon boʻladi. Bir qator tadqiqotlarda bu koʻrsatkichlar ayol talabalar orasida yuqoriroq qayd etilgan, bu esa gender va ijtimoiy-madaniy omillarni hisobga olish zarurligini koʻrsatadi. Maqolada talaba qizlarning psixologik barqarorligini qoʻllab-quvvatlash va profilaktika yoʻnalishlari boʻyicha amaliy xulosalar asoslanadi.
Downloads
References
1. AbuDujain, N. M., Almebki, R. A., Alghonaim, R. M., Aldkhyyal, M. A., Alshehri, N. A., Alomar, S., Almujil, A. S., Almutairi, J. S., Altulihee, M. A., & Almigbal, T. H. (2025). The relation between imposter phenomenon and self-critical, narcissistic, and rigid perfectionism: An observational study from a womenʻs medical college in Saudi Arabia. Healthcare, 13(24), Article 3311. https://doi.org/10.3390/healthcare13243311
2. Bandura, A. (1977). Self-efficacy: Toward a unifying theory of behavioral change. Psychological Review, 84(2), 191–215. https://doi.org/10.1037/0033-295X.84.2.191 (25 bet)
3. Bravata, D. M., Watts, S. A., Keefer, A. L., Madhusudhan, D. K., Taylor, K. T., Clark, D. M., Nelson, R. S., Cokley, K. O., & Hagg, H. K. (2020). Prevalence, predictors, and treatment of impostor syndrome: A systematic review. Journal of General Internal Medicine, 35(4), 1252–1275. https://doi.org/10.1007/s11606-019-05364-1 (24 bet)
4. Clance, P. R., & Imes, S. A. (1978). The imposter phenomenon in high achieving women: Dynamics and therapeutic intervention. Psychotherapy: Theory, Research & Practice, 15(3), 241–247. https://doi.org/10.1037/h0086006 (7 bet)
5. Hewitt, P. L., & Flett, G. L. (1991). Perfectionism in the self and social contexts: Conceptualization, assessment, and association with psychopathology. Journal of Personality and Social Psychology, 60(3), 456–470. https://doi.org/10.1037/0022-3514.60.3.456 (15 bet)
6. Pákozdy, C., Askew, J., Dyer, J., Gately, P., Martin, L., Mavor, K. I., & Brown, G. R. (2024). The imposter phenomenon and its relationship with self-efficacy, perfectionism and happiness in university students. Current Psychology, 43, 5153–5162. https://doi.org/10.1007/s12144-023-04672-4 (10 bet)
