Vol. 1 No. 1 (2026): QDU “Milliy g’oya va huquq hamda Falsafa va dinshunoslik” kafedralari va EYIB hamkorligidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
Articles

IQLiM O‘ZGARISHI SHAROITIDA AMUDARYO VA SIRDARYO HAVZALARINI HUQUQIY HIMOYA QILISH: XALQARO VA MILLIY ADAPTATSIYA MEXANIZMLARI

Odilova Nazokatxon Shuxratjon qizi; Baxtiyorova Ruxshona
Qo‘qon davlat universiteti o‘qituvchisi; Milliy g'oya, ma'naviyat asoslari va huquq ta'limi yo'nalishi 2-bosqich talabasi

Published 2026-06-02

Abstract

Ushbu maqolada global iqlim o‘zgarishi va gidrologik inqiroz sharoitida Markaziy Osiyoning asosiy transchegaraviy daryolari – Amudaryo va Sirdaryo havzalarini huquqiy himoya qilish masalalari tadqiq etilgan. Mintaqada sobiq sovet davridan qolgan suv kvotalari tizimining bugungi iqlimiy realliklarga mos kelmasligi huquqiy jihatdan tahlil qilingan. Xalqaro amaliyotda iqlim o‘zgarishiga moslashuvchan (flexible) xalqaro suv shartnomalarini tuzish tajribasi (Janubiy Afrika va AQSh-Meksika modellari) o‘rganilgan. O‘zbekistonning "Yashil iqtisodiyot" va iqlimiy strategiyalarining huquqiy asoslari tahlil qilinib, qurg‘oqchilik yillarida transchegaraviy suv taqsimotini avtomatik tartibga soluvchi yangi "Moslashuvchan huquqiy pakt" modelini joriy etish taklif qilingan.

References

  1. 1. System Dynamics Modelling of the Water-Energy Nexus in South Africa: A Case of the Inkomati-Usuthu Water Management Area J.G Nanfuka, South African Journal of Industrial Engineering, 2023
  2. 2. Empirical assessment of effects of urbanization on event flow hydrology in watersheds of Canada’s Great Lakes-St Lawrence basin M.P. Trudeau, Murray Richardson
  3. 3. Lucas S Bair, Charles B Yackulic, John C Schmidt, Denielle M Perry, Christine J Kirchhoff, Karletta Chief, Benedict J Colombi, Incorporating social-ecological considerations into basin-wide responses to climate change in the Colorado River Basin, Current Opinion in Environmental Sustainability, Volume 37, 2019, Pages 14-19, ISSN 1877-3435, https://doi.org/10.1016/j.cosust.2019.04.002
  4. 4. Matkarimov, M. (2026). Markaziy Osiyoda transchegaraviy suv resurslarini boshqarish va adolatli taqsimlashning nazariy-huquqiy asoslari
  5. 5. Muzaffar Tangirqulov, (2025), Transchegaraviy suv resurslari: O’zbekiston va Markaziy Osiyo davlatlari o’rtasidagi huquqiy muammolar va ularning yechimlari.
  6. 6. Abdumalikov, E. (2025). The politics of water diplomacy in Central Asia: Uzbekistan’s role in transboundary river cooperation. International Journal of Political Sciences and Economics, 1(3), 192–194.
  7. 7. Ravshankulov Firdavs Mashraf ugli. (2025). Security Issues of Transborder Rivers and Major Water Sources of Central Asia. International Journal Of History And Political Sciences, 5(08), 24–27